Terug

Vertrouwen in de politiek

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Maar hoe zit het nu met het vertrouwen van de Limburgers in de lokale politiek? Zitten kiezer en gekozene wel op dezelfde golflengte? Vier weken lang ging Hans Goossen met die vragen aan de slag.

Het virtuele verslag van zijn zoektocht vindt u hier.

De Raadsleden

De tips van Max

Max Ruiters is halverwege de veertig, maar heeft al twintig jaar in de politiek op de teller. De CDA’er uit Kerkrade is door het landelijk partijbestuur tot mentor benoemd voor nieuwe raadsleden. Voor Wat beweegt Limburg zet hij tien tips op een rijtje. De belangrijkste? ,,Genieten!”

Inzicht
Ruiters spreekt liever niet over een gebrek aan vertrouwen bij de kiezers. ,,Gebrek aan inzicht. Dat is een betere omschrijving. Wij politici moeten duidelijker maken waar we mee bezig zijn. En niet alleen zenden, maar vooral ook in discussie gaan. Dat kan ook prima via de social media.” In discussie gaan met burgers betekent iets anders dan je oren naar hen laten hangen. ,,Het is top dat burgers steeds mondiger worden, je moet zeker naar hen luisteren. Maar je luistert ook naar de ambtenaren. En naar de wethouder.”

Wie in raad wil, heeft wat uit te leggen

Wie de gemeenteraad in wil, heeft heel wat uit te leggen. Vraag maar aan Phil Boonen. De Sittardenaar is strafrechtadvocaat. Een baan die op feestjes en partijtjes steevast dezelfde vraag oproept. Niet altijd in dezelfde bewoordingen, maar uiteindelijk komt het erop neer dat mensen zich afvragen hoe hij het aan zijn geweten verkoopt dat hij een moordenaar verdedigt.

Bak stront
Phil Boonen is ook kandidaat-raadslid. Voor DNA, een lokale partij in Sittard-Geleen. Zijn kandidatuur roept in zijn omgeving zo mogelijk nog meer vragen op dan zijn job als advocaat. Tot grote verrassing van Boonen die het zelf niet zo heel vreemd vindt dat hij in de gemeenteraad wil. Sommigen vallen van verbazing achterover. ,,Je bent gek, waarom zou je dat doen? Dan ben je een idioot.” Anderen onderschrijven nog wel zijn ,,nobele bedoelingen” maar vragen zich weer af waarom hij vrijwillig het risico loopt ,,om bij wijze van spreken een bak stront over je heen te krijgen.” En dan zijn er nog de sceptici die vermoeden dat het hem om het geld en de macht gaat. ,,Er zit weinig tussen in”, zegt de nummer twee op de DNA-lijst. ,,Mensen kunnen niet plaatsen waarom je het doet. Als advocaat moet ik al veel uitleggen, nu nog meer.”

Wat verdient een raadslid?

Gemeenteraadsleden doen het voor het geld, zo opperde een van de burgers die we op straat interviewden. Maar hoe hoog is de vergoeding die ze van de gemeente krijgen? En hoeveel uur moet een raadslid daarvoor werken? Simpele vragen, de antwoorden zijn minder simpel. Niet elk raadslid verdient immers hetzelfde. En ze draaien ook niet allemaal evenveel uren. Bovendien zegt het aantal gewerkte uren ook niet alles. Om maar eens een voorbeeld te noemen: een door de wol geverfde volksvertegenwoordiger leest begrotingsstukken waarschijnlijk een stuk sneller dan een groentje.
Maar nu de raadswedde, zoals het inkomen van onze lokale politici zo mooi heet. Die is afhankelijk van het aantal inwoners dat de gemeente heeft. (zie graphic)

Hoeveel uren raadswerk staan daar nu tegenover? Die vraag is alleen met een gemiddelde te beantwoorden. Gemiddeld besteedt een raadslid in Nederland 16 uur per week aan die functie. Dat komt – eveneens gemiddeld – neer op een uurloon van 14,35 euro. Het Nationaal Raadsledenonderzoek van 2017 leert overigens dat een zetel in het stadhuis van grotere steden meer uren vergt dan in kleinere gemeenten.

Nobele motieven

Op de site van het ministerie van Binnenlandse Zaken is een onderzoek te vinden. In 2015 gehouden onder decentrale volksvertegenwoordigers. Of in eenvoudigere woorden: raads-, Statenleden en waterschapsbestuurders. Het gaat om een zogeheten belevingsonderzoek, waarin vooral op een rijtje wordt gezet hoe die decentrale volksvertegenwoordigers het zelf zien. Ze willen vooral een bijdrage leveren aan de samenleving en inwoners vertegenwoordigen.

Drijfveren

Om de weliswaar niet wetenschappelijk verantwoorde, maar wel interessante proef op de som te nemen, belden we verspreid over de provincie tien willekeurige raadsleden. Bekijk voor hun motieven de graphic bij dit artikel. Samenvattend luidt ook hier de conclusie dat hun drijfveren ook grotendeels op het ideële vlak liggen. Iets betekenen voor de maatschappij, een stem zijn voor de bevolking en de wereld een klein beetje beter maken.

Paul ‘t Lam

De gordijntjes van de poppenkast

De verkiezingscampagnes zijn in volle gang. Er wordt dus weer veel beloofd. En ergernis gezaaid, want met het nakomen van beloftes zijn politici doorgaans minder scheutig. De Maastrichtse communicatieadviseur Paul ’t Lam zet zijn vraagtekens bij het nut van ‘beloftevolle’ verkiezingscampagnes. ,,Eens per vier jaar gaan de gordijntjes open en heeft de politicus ineens alle tijd voor de kiezer. Daarna gaan de luiken dicht en doet hij vier jaar lang wat hij denkt dat goed is.”

Uit een enquête van De Limburger blijkt dat een overdonderend grote meerderheid van de kiezers (96%) het belangrijk vindt dat een raadslid zijn beloftes nakomt. Veel van die beloftes zijn echter gedaan in campagnetijd en alleen houdbaar bij een absolute meerderheid. Het is onmogelijk om alle kiezers tevreden te stellen, weet ook ‘t Lam. ,,Het gaat erom of je een besluit kunt uitleggen.” Ook als het niet in het straatje van de kiezer past. “Het ergste wat een kiezer kan overkomen is dat hij zich niet gehoord voelt.”

Wie niet gaat stemmen, moet zwijgen

De helft van de Limburgers gaat bij gemeenteraadsverkiezingen naar de stembus. De andere helft blijft thuis. Verspelen ze hiermee ook het recht om kanttekeningen te zetten bij de lokale politiek?

Kiezer krijgt bestuur dat hij verdient

Is het gebrek aan vertrouwen in de lokale politiek alleen raadsleden te verwijten? Of treft de burger ook blaam? Hij krijgt immers elke vier jaar de gelegenheid om mee te bepalen wie in de gemeenteraad komt. De poll van deze week: de kiezer krijgt het bestuur dat hij verdient.

Straatinterviews

Reactie’s

Truus Knoops:

,,Oei,wat zijn veel mensen teleurgesteld in de politiek. Ik ga telkens weer opnieuw stemmen. Want het is een groot goed om zo vrij te kunnen stemmen. Ik zou het voor geen geld willen afgeven. En schijnbaar vinden veel mensen de partij waarop ze stemmen het goed doet. Anders zouden de gevestigde partijen nooit een coalitie kunnen vormen. Dus kom op en ga stemmen, want dan kan er iets veranderen.”

Peter Hodzelmans:

,,Ik ben in principe wel eens dat als je niet gaat stemmen na welke verkiezingendan ook dat je niet moet klagen als een politiek besluit is genomen dat je niet aanstaat. Maar ik begrijp het argument en gevoel dat er veel zaken in de politiek plaats vinden die elk vertrouwen in de politiek en politici tot minimum brengen – maar het negatieve wordt vaker groter uitgemeten in de media dan de zaken die wel goed gaan.”

Will Houba uit Venlo:

,,Als je voor de gek gehouden wilt worden, moet je gaan stemmen. Zowel de landelijke als de regionale politiek zit vol met mensen die het met zichzelf goed bedoelen. … Vroeger is alles begonnen met het kiezen van mensen met een staat van dienst, die zich bewezen hadden. De bedoeling was dat deze groep mensen ‘het volk’ vertegenwoordigt en belangen behartigt. Tegenwoordig hebben we een yuppieclub met schoolverlaters die de politiek als springplank gebruiken om leuke baantjes in het bedrijfsleven te bemachtigen.

Gerard Koeleman uit Vaals:

,,Wat de lokale politiek betreft: mijn vrouw en ik gaan niet stemmen!!! Alle lijstvullers beloven van alles, maar als het erop aankomst blijft van hun beloften niets over. Meestal is er geen enkel contact voor hun standpunt met de burger, hun achterban. Juist die achterban die hen in de gemeenteraad heeft geholpen, vergeten ze. Ze zitten ook niet voor die burger in de gemeenteraad. De meeste gemeenteraadsleden zitten in de raad omdat ze belangrijk gevonden willen worden.”

Theo Swinkels, kandidaat-raadslid Venray:

,,Onze democratie staat als een huis en dat mede dankzij de inzet van mensen die gaan stemmen op hen die er verder vorm en inhoud aan gaan geven.”

Freek van Dommelen:

,,Het probleem is dus dat tegen de tijd dat er een akkoord is, er zoveel compromissen zijn gesteld dat er van de beloften weinig over is. En een politicus weet niet met welke standpunten iemand het eens is. Krijgt-ie net hetgene gedaan waar ik ‘t niet mee eens ben, voel ik me belazerd. Niet stemmen werkt alleen als er niemand stemt, alleen zo kunnen we laten zien dat het huidige systeem niet werkt.”

Hein Winands uit Heerlen:

,,De opmerking: als je niet gaat stemmen moet je vier jaar je mond houden, komt er bij mij niet in. Als ik niet op een partij stem mag ik tenminste overal een mening over hebben.”

Sander Gorissen, kandidaat-raadslid Kerkrade:

,,Ik kan me goed voorstellen dat de gemiddelde kiezer de buik vol heeft van de verkiezingscampagne. Maar geloof me, dat heeft een kandidaat ook. Het geeft veel meer voldoening om vier lang keihard te werken voor je eigen gemeente dan in enkele weken tijd de kiezer te overtuigen van je gelijk en – zo voelt dat soms – zieltjes te winnen.”

Op de radio

Het project Wat beweegt Limburg heeft ook de aandacht van ‘Hilversum’ getrokken. Op NPO Radio 1 in het programma Reporters NL een interview met Hans Goossen over zijn journalistieke zoektocht naar de oorzaken van het gebrek aan vertrouwen in de lokale politiek.


Speel
fragment